TEL:0 216 415 95 98

Sementasyon Çelikleri

 

 

Genel Bilgi
Sementasyon çelikleri, yüzeyde sert ve aşınmaya dayanıklı. çekirdekte ise daha yumuşak ve tok özelliklerin istendiği, değişken ve darbeli zorlamalara dayanıklı parçaların imalinde kullanılan, düşük karbonlu, alaşımsız veya alaşımlı çeliklerdir.
Parçaya bu özelliklerin kazandırılması, çelik yüzeyine karbon emdirilmesi suretiyle olur. Sementasyon çelikleri, dişliler, miller, piston pimleri, zincir baklaları, zincir dişlileri ve makaraları, diskler, kılavuz yatakları, rulmanlı yataklar, merdaneler, bir kısım ölçü ve kontrol aletleri, orta zorlamalı parçalar, kesici takımlar gibi parçaların imalinde kullanılırlar.
Sementasyon çeliklerinin kullanımı, yüzeyde aynı sertlik değerini verecek yüksek karbonlu çeliklerin kullanımına nazaran, şu avantajları Sağlar.
- Sementasyon işlemi parça kısmen veya tamamen son şeklini aldıktan sonra uygulandığı için, parçanın işlenmesi oldukça kolaydır.
- Parçanın yüzeyinde sonradan işlenecek, sertleşmesi istenmeyen kısımlar var ise, bu bölgeler özel pasta veya elektrolitik bakır ile kaplanarak örtülür. Sementasyon işlemi bu kısımlara tesir edemeyeceğinden sonradan kolayca işlenir.
- Sementasyon işlemi sonrasında, çekirdek bölgesi yumuşaklığını koruyacağından, sertleştirme sırasında ortaya çıkabilecek çarpılmalar oldukça azdır.
- Semente edilmiş çeliklerin iç kısımları kolayca işlenebilir.
- Sementasyon çeliklen, yüzeyde aynı sertliği verebilecek, çoğu zaman takım çeliği durumundaki yüksek karbonlu çeliklerden daha ucuzdur.
Ancak, uygun sementasyon çeliğinin seçimi ve doğru sementasyon işlemi çok dikkat ve tecrübeyi gerektirir. Sementasyon işleminin iyi sonuç vermesi (istenilen sementasyon derinliğine ve sertliğe ulaşılması), kullanılan çeliğin iç yapı temizliği ile yakından ilgilidir.
Iç yapı temizliği, sıvı çeliğin bünyesinde eritilmiş halde bulunan gazlardan (hidrojen, oksijen ve azot) arındırılması ve oksit sülfür inklizyonlarından temizlenmesi işlemidir.
Sementasyon çelikleri,
- Kalite çelikleri (alaşımsız),
- Alaşımlı çelikler,
olmak üzere iki grupta toplanır. Genel olarak; semente derinliği -0,2-1,5 mm arasında olabilir.
Sementasyon çeliklen ayrıca düşük sertleşebilen, orta sertleşebilen, yüksek derecede sertleşebilen olmak üzere üç gruba ayrılır. Sementasyon çeliklerinin karbon yüzdesi 0.10-0.20 arasında değişir.
Bu grup çeliklerin en önemli özelliği: Düşük karbon nedeni ile ‘tokluk’ özelliğidir. C yüzdesi fazla ise derinlemesine sertleşmek tokluk özelliğini zayıflatır.
Düşük karbonlular; düşük bünye sertliğine sahip olup buna karşılık yüksek tokluk istenilen yerlerde,
Yüksek C.lu türler ise; yüksek bünye sertliği istenilen yerlerde tercih edilir.
Kesit büyüdükçe daha yüksek alaşımlı çelikler kullanılmalıdır.
Kullanım yeri itibariyle Dişli çelikleri denmiştir. Dişlerde önemli olan özellikler: aşınma ve yorulma mukavemetinin yüksek olması gereğidir.
Yüzey sertleştirme derinliği arttıkça yorulma ömrü de artar. Yorulma mukavemetini en çok etkileyen eleman “C” miktarıdır.
Bu özelliklerde yüzey sertleştirme işlemleri ile sağlanır.

Malzeme No. SEMENTASYON ÇELİKLERİNİN KİMYASAL BİLEŞİMİ ve KULLANIM ALANLARI
Kalite Kimyasal Bileşim (%)
DIN SAE / AISI C Si Mn Pmax Smax Cr Mo Ni
10.301 C 10 1010 0.07-0.13 0.15-0.35 0.30-0.60 0.045 0.045 - - -
10.401 C 15 1015 0.12-0.18 0.15-0.35 0.30-0.60 0.045 0.045 - - -
11.121 Ck 10 1010 0.07-0.13 0.15-0.35 0.30-0.60 0.035 0.035 - - -
11.140 Cm 15 - 0.12-0.18 0.15-0.35 0.40-0.60 0.035 0.020-0.35 - - -
17.015 Ck 15 1015 0.12-0.18 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 0.40-0.70 - -
17.131 16 MnCr 5 5115 0.14-0.19 0.15-0.40 1.00-1.30 0.035 0.035 0.80-1.10 - -
17.147 20 MnCr 5 5120 0.17-0.22 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 1.00-1.30 - -
17.321 20 MoCr 4 - 0.17-0.22 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 0.30-0.50 0.40-0.50 -
17.325 25 MoCr 4 - 0.23-0.29 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 0.40-0.60 0.40-0.50 -
15.919 15 CrNi 6 - 0.12-0.17 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 1.40-1.70 - 1.40-1.70
15.920 18 CrNi 8 - 0.15-0.20 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 1.80-2.10 - 1.80-2.10
16.587 17 CrNiMo 6 - 0.14-0.19 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 1.50-1.80 0.25-0.35 1.40-1.70
16.523 21 CrNiMo 2 8620 0.18-0.23 0.20-0.35 0.70-0.90 0.040 0.040 0.40-0.60 0.15-0.25 0.40-0.70
17.015 15 Cr 3 5015 0.12-0.18 0.15-0.40 0.40-0.60 0.035 0.035 0.40-0.70 - -
17.139 16 MnCrS 5 - 0.14-0.19 0.15-0.40 1.00-1.30 0.035 0.020-0.35 0.80-0.10 - -
17.149 20 MnCrS 5 - 0.17-0.22 0.15-0.40 1.10-1.40 0.035 0.020-0.35 1.00-1.30 - -
17.323 20 MoCrS 4 - 0.17-0.22 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.020-0.35 0.30-0.50 0.40-0.50 -
17.326 25 MoCrS 4 - 0.23-0.29 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.020-0.35 0.40-0.60 0.40-0.50 -
15.713 13 NiCr 6 3415 0.10-0.17 0.15-0.35 0.30-0.50 0.035 0.035 0.65-0.85 - 1.35-1.50
15.752 14 NiCr15 3415/3310 0.10-0.18 0.15-0.40 0.40-0.70 0.035 0.035 0.60-0.90 - 3.00-3.50
17.243
18 CrMo 4 - 0.15-0.21 0.15-0.40 0.60-0.90 0.035 0.035 0.90-1.20 0.15-0.25 -
Malzeme No. Kalite KULLANIM ALANLARI
DIN
10.301 C 10 Düşük çekirdek dayanımlı ve orta zamanlı, yapı ve makine parçaları
10.401 C 15 Manivela kolu, burç, makara, dişli çark, ölçü aleti ve benzeri yapı ve makine parçaları
11.121 Ck 10 Düşük çekirdek dayanımlı manivela kolu, burç, pim gibi beyaz eşya ve büro makine aşınma parçaları
11.140 Cm 15 Titreşimli çalışan ve düşük çekirdek zorlamalı yapı ve makine parçaları
17.015 Ck 15 Düşük çekirdek dayanımlı manivela kolu, burç, pim muylu gibi küçük makine parçaları
17.131 16 MnCr 5 Dişli çark, aktarma organı parçaları, kardan yuvası, pim, mil, burç ve benzer parçalar
17.147 20 MnCr 5 Aktarma organı parçaları, dişli çark, tabak ve konik dişli, kalın kesitli mil, pim, burç ve benzeri parçalar
17.321 20 MoCr 4 Her türlü aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
17.325 25 MoCr 4 Her türlü aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
15.919 15 CrNi 6 Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişlisi, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
15.920 18 CrNi 8 Kalın kesitli dişli çark, tabak dişli ve tahrik parçası gibi fazla zorlanan aktarma organı parçaları
16.587 17 CrNiMo 6 Çok fazla zorlanan, aktarma organı parçaları, kalın kesitli çarklar, benzeri aşınmaya maruz parçalar
16.523 21 CrNiMo 2 Çok fazla zorlanan, makine ve otomobillerde dişli çark. pim, mil, şalter kovanı ve benzer parçalar
17.015 15 Cr 3 Makara yatağı, makara, ölçü aleti, piston pimi, diferansiyel parçası, dişli çark,vidalı mil vb.
17.139 16 MnCrS 5 Kükürt ilavesi ile talaş işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7131 malzeme
17.149 20 MnCrS 5 Kükürt ilavesi ile talaşlı işleme özelliği iyileştirilmiş 1.7147 malzeme
17.323 20 MoCrS 4 Her türlü aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
17.326 25 MoCrS 4 Her türlü aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları
15.713 13 NiCr 6 Makine ve otomobillerde, dişli çark, zincir dişli, mil gibi küçük boyutlu fazla zorlanan parçalar
15.752 14 NiCr15 Kam milleri, dişli tekerleği, standart gerilimli kardan mafsalları
17.243
18 CrMo 4 Her türlü aktarma organı, yönlendirme parçaları, aks, mil, pim, burç, şalter yatağı parçaları