TEL:0 216 415 95 98

Otomat Çelikleri

 

Genel Bilgiler
Otomat çeliklen uygulanan ısıl işlemlere göre,
a- Isıl işlem uygulanmayanlar (yumuşak otomat çelikleri)
b- Isıl işlem uygulananlar,
b1) Islah işlemi uygulananlar
b2) Sementasyon işlemi uygulananlar,
olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar. 

Asil çeliğin türk Standartlarına ve Uluslararası Standartlara uygun olarak ürettiği otomat çelik ve türleri 1.2.3,4 ve 5 de verilmiştir.

UYGULANAN İŞLEMLER
- Talaş kaldırma gereği duyulmayan yüzeylerin hassas ölçü toleranslarında olması gerektiğinden. otomat çelikleri daha ziyade soğuk çekilmiş olarak kullanılır.
- Bu arada, yaklaşık % 0.120 kükürt ve düşük karbon ihtiva eden ve yarı otomat çeliği olarak adlandırılan çelikleri iyi bir işlenebilirlik özelliğin yanısıra, sıcak ve soğuk dövme ve zımbalama parçalarının imalatında kullanılmaktadır. (Ornek: Somunlar) Yüksek kükürt ihtiva eden 9SMn 28 kalitesi, sıcak dövme uygulamasında başarıyla kullanılmaktadır.
- Bu arada, son yıllarda muhtelif borular, yarı kaynar otomat çeliklerinin preslenmesi ve bilahare ekstruzyonu ile üretilmeye başlanmıştır. Bu tür bir uygulama, talaşlı imalat masrafının azalmasını ve büyük oranda malzeme tasarrufunu da beraberinde getirmektedir.

OTOMAT ÇELİKLERİNİN KİMYASAL BİLEŞİMİ ve KULLANIM ALANLARI

Malzeme No.

Kalite

Kimyasal Bileşim (%)

KULLANIM ALANLARI

C

Si

Mn

Pmax

S

Pb

ISIL İŞLEM UYGULANMAYANLAR

10.711

9 S 20

-

-

0.60

-

0.18

-

Otomotiv endüstrisinde, aparat ve cihaz yapımında seri imalat parçaları

0.13

0.05

Oca.20

0.10

0.25

-

10.715

9 S Mn 28

-

-

0.90

-

0.27

-

Otomotiv endüstrisi, cihaz ve aparat yapımında yüksek güçlü otomat çeliği olarak seri imalatta yaygın

0.14

0.05

Oca.30

0.10

0.33

-

10.718

9 S Mn Pb 28

-

-

0.90

-

0.27

0.15

Otomotiv endüstrisinde, cihaz ve aparat yapımında yüksek güçlü otomat çeliği olarak seri imalatta yaygın

0.14

0.05

Oca.30

0.10

0.33

0.35

10.736

9 S Mn 36

-

-

01.Eki

-

0.34

-

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında.

0.15

0.05

Oca.50

0.10

0.40

-

10.737

9 S Mn Pb 36

-

-

01.Eki

-

0.34

0.15

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat yapımında. Kurşun ilaveli

0.15

0.05

Oca.50

0.10

0.40

0.35

10.718

11SMn Pb 30

0.14

0.05

0.90

0.10

0.24

0.15

Otomotiv endüstrisi, cihaz ve aparat yapımında yüksek güçlü otomat çeliği olarak seri imalatta yaygın

Oca.30

0.32

0.30

10.728

11SMn Pb 37

0.15

0.05

1.00

0.10

0.32

0.15

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, sementasyon gerektiren seri parçalar. Kurşun ilaveli

Oca.50

0.40

0.30

SEMENTASYON İŞLEMİ UYGULANANLAR

10.721

10 S 20

0.07

0.10

0.70

-

0.18

-

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, sementasyon gerektiren seri parçalar

0.13

0.30

01.Eki

0.06

0.25

-

10.722

10 S Pb 20

0.07

0.10

0.70

-

0.18

0.15

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, kurşun ilavesi ile daha iyi talaşlı işlenebilirlik

0.13

0.30

01.Eki

0.06

0.25

0.35

ISLAH İŞLEMİ UYGULANANLAR

10.726

35 S 20

0.32

0.10

0.70

-

0.18

-

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, ıslah gerektiren orta dayanımlı seri parçalar

0.39

0.30

01.Eki

0.06

0.25

-

10.727

45 S 20

0.42

0.10

0.70

-

0.18

-

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, ıslah gerektiren yüksek dayanımlı seri parçalar

0.50

0.30

01.Eki

0.06

0.25

-

10.728

60 S 20

0.57

0.10

0.70

-

0.18

-

Otomotiv endüstrisinde, cihaz aparat ve makine yapımında, ıslah gerektiren yüksek dayanımlı seri parçalar

0.65

0.30

01.Eki

0.06

0.25

-

 

KULLANIM ALANLARI
Otomat çelikleri, süratli ve seri üretim yapabilen torna ve otomat
tezgahlannda,
- tezgahın işleme hızına uygun yüksek kesici kalem ömrü,
- iş parçaların kolay işlenmesini ve tezgahdaki rahat hareketini mümkün
kılan iyi bir talaş kırılganlığı,
- çok düşük kesme kuvvetleri gereği,
- işlenen parçada iyi bir yüzey kalitesi,
dar ölçü toleransları.

Kısaca iyi işlenebilirlik sağladıklarından
-otomotiv sanayi için değişik tür bağlantı elemanları
- makine ve techizat ureten endüstri kollarında ve inşaat sektöründe
- konstrüksiyon elemanları uretimınde.
- hassas mekanik parçalar üreten endüstri kollarında. (optik cihaz ve ölçü cihazları parçaları) kullanılmaktadır.

 

OTOMAT ÇELİKLERİNDE ‘İYİ İŞLENEBİLİRLİĞi’ SAĞLAYAN FAKTÖRLER
Bilindiği gibi, değişik çelik türlerinin talaşlı imalatında oluşan talaşlar tipik özellikler taşırlar. Orneğin, alaşımsız yumuşak çelikler, otomat tornalarında işlemeye uygun olmayan talaş türlerinin oluşumuna neden olurlar.
Kısa kınigan talaş elde etmek,
a- Öncelikle dokuda homojen dağıtılmış kalıntıların oluşumunu sağlamak ve
b- Genelde çelik dokusunu gevrekleştirmekle mümkündür.
Bahis konusu hususlar hakkında kısa açıklama şöyle yapılabilir.
Kükürt (S) ile birlikte kurşun (Pb) ilavesi de işleme kolaylığını cüzi bir miktar artırır. Konu ile ilgili olarak aşağıda yer alan endekste, kurşunlu ve kurşunsuz otomat çeiklerinde işlenebilirlik özellikleri arasındaki farklar mukayeseli olarak görülmektedir.

 

TALAŞLI İŞLEME ENDEKSİ
Mamulde sağladığı işleme kolaylığının yanısıra, çelik üretimi sırasında kurşun ilavesi özel yöntemler gerektirdiği ve sağlık açısından çok tehlikeli bir işlem olduğundan üretim maliyetlerini ve dolayısıyla satış fiyatlarını fevkalade arttırmaktadır. Ancak, genel olarak tezgahlar normal kükürtlü otomat çelikleri ile optimal kapasite ve hızda yelerli bir şekilde çalışabildiklerinden kurşunlu otomat
çeliklerinin kullanım alanları oldukça sınırlı kalmıştır.
SAE/AISİ standartlarında kurşun bulunanlar 1 İLXX veya 12LXX simgeleriyle gösterilir. SAE J402 ve DİN 1651 standartları otomat çeliklerini kapsamaktadır.